Wordt 2012 een gelukkig nieuwjaar? Daniel Kahneman zou ons er het een en ander over kunnen uitleggen: de psycholoog heeft veel onderzoek gedaan naar geluk en weet derhalve als geen ander wat ons gelukkig maakt. Kahneman is ook befaamd om meer 'serieus' onderzoek, namelijk in de gedragseconomie. Hij stelde het traditionele beslissingsmodel van de mens als een puur rationeel wezen ter discussie. Als een van de grondleggers van deze tak van wetenschap won hij in 2002 een Nobelprijs in de economie en inspireerde hij talloze wetenschappers en schrijvers.

Vorige week verscheen Ons feilbare denken (vertaling van Thinking, fast and slow) waarin Kahneman zijn uitgebreide kennis over menselijke drijfveren met ons deelt. Met een prettige, toegankelijke schrijfstijl laat hij zien hoe ons denken volgens hem werkt: twee systemen beïnvloeden de manier waarop we denken en beslissen; systeem 1 is snel, intuïtief en emotioneel, systeem 2 is traag, weloverwogen en logisch-rationeel. Soms kunnen we op onze intuïtie vertrouwen, soms kunnen we juist beter rationeel nadenken.

Dus, wilt u inzicht verwerven in de wijze waarop men (economische) beslissingen maakt? Lees dan Kahneman.. Volgens The Economist  een van de beste boeken van 2011!

Deze week in de NRC ramsj rubriek: The Cambridge Companion to Francophone Literature. Henk Lagerwaard schreef over dit boek:

"Deze Cambridge Companion bevat een overzicht van de Franstalige literatuur van landen en regio's die ooit bij het Franstalige rijk hoorden  – een literatuur, aldus Corcoran, die zich kenmerkt door een ‘astonishing breadth and diversity.’ Aan de orde komen onder meer de literatuur van Canada, de Congo, de Maghreb (Marokko, Algerije) en het Caribisch gebied. Zo’n dertig auteurs worden behandeld, compleet met citaten uit hun werk (met de Engelse vertaling eronder)."

Patrick Corcoran - The Cambridge Introduction to Francophone Literature. ISBN: 9780521614931. Cambridge University Press 2007, 266 blz., van €65,- voor €17,90.

Dit jaar presenteerden wij de hoorcollege CD-box Nietzsche en het nihilisme, door Paul van Tongeren. In dezelfde 'sprekende denkers'-serie zijn onlangs ook uitgekomen:

Aristoteles, tevens door Paul van Tongeren €29,95

Schopenhauer, door Frans Jacobs €24,95

Spinoza, door Hans van Ruler €24,95

Elke reeks biedt een toegankelijke en diepgravende introductie tot de betreffende filosoof. De mooi verzorgde boxen zijn allemaal bij ons op voorraad en ook via de webshop te bestellen.

Over 5 dagen breekt het nieuwe jaar aan. Wat heeft het begin van 2012 ons aan nieuwe nederlandse literatuur te bieden? Genoeg om ons de winter door te helpen?Hieronder een greep uit de titels die in januari verschijnen..

Nederlandse literatuur:
D. Heerma van Voss - Zonder tijd te verliezen
K. Hemmerechts - Haar bloed
D. Meijsing - Kauwgomkind (verhalen)
B. Natter - Hoe staat het met de liefde?
J. Siebelink - Oscar
J. Vanistendael - Toen David zijn stem verloor (strip)
J. Vantoortelboom - Meester Mitrailette

Vertaalde literatuur:
M. Connelly - Het recht om te zwijgen
H. Helle - Dit zou in de tegenwoordige tijd geschreven moeten worden
H. Kawakami - Manazuru
E. Keret - Verrassing
F. Laroui - De hemel valt
A. Wiazemsky - Kind van een oorlog
I. Yalom - Het raadsel Spinoza

Poëzie:
J.G. Elburg - Ik zie scherper door de taal (bloemlezing)
I. Heytze - Ademhalen onder de maan
Lucebert - Zij heeft haar naam vergeten
M. Wigman - Mijn naam is legioen

Qua popmuziek ben ik stil blijven staan in het midden van de jaren negentig. Het lukte me vanaf toen niet meer om namen van nieuwe bands, laat staan die van hun songs, te onthouden. Dat trof me als een gebrek aan ontwikkeling toen ik de playlists probeerde te begrijpen die die Sidney Vollmer in zijn debuut ‘Alles ruikt naar chocola’ afdrukte als muzikale illustratie bij sommige hoofdstukken. (Een playlist, beste lezers, is een lijst bewust gekozen liedjes, om af te spelen op je iPod. Een beetje zoals je vroeger een cassettebandje maakte waar je ‘Leuke liedjes’ op schreef.)

Vollmer heeft een roman geschreven vanuit het perspectief van een 19-jarige muzikant-op-doorbreken die probeert de lijn van zijn leven te hervinden na het verlies van zijn vader. Dat is niet eenvoudig, omdat zijn moeder naar zijn mening te snel een nieuwe vriend vind, zijn oudere broer–steun en toeverlaat–niet zo betrouwbaar blijkt als hij dacht en zijn vriendin zich meer om zichzelf bekommert dan om zijn verdriet.

De licht-ironische stijl waarin Vollmer schrijft, lijkt het handelsmerk van de jongere generatie, die ik–ik ben eerlijk–tot nu toe vooral een teken van een gebrek aan volwassenheid vond. Het is niet alleen die neiging om belangrijke gebeurtenissen te willen voorzien van verwijzingen naar muziek- en filmfragmenten. Waar ik tegenaan hik is vooral die vorm van (in mijn ogen) theatraliteit, die ik herken in Vollmers hoofdpersoon Tom: de neiging om zichzelf letterlijk en figuurlijk op een podium te plaatsen, en tegelijk te ironiseren in een paradoxale hang naar erkenning als genie en gewoon-aardig-gevonden-willen-worden.

Maar, bedacht ik me, is dit geen misplaatste jaloezie? Mijn generatie zou de wereld gaan verbeteren. Enige zwaarmoedigheid was ons niet vreemd, terwijl we, gehuld in vormeloze kleding, pogingen deden plastic bekertjes uit de schoolkantine te weren. Die bekertjes vallen nog steeds gratis uit automaten en inmiddels drijft er een plasticeiland ter grootte van Europa in de Grote Oceaan. Het heeft allemaal niets opgeleverd en met ironie heb ik nog steeds moeite.

Zwaarmoedigheid kennen Vollmer en zijn generatie ook. Het is goed beschouwd de voornaamste bron van Vollmers boek, maar hij geeft er een veel mooiere vorm aan dan mijn generatie zou kunnen. Zijn boek is, ondersteund door een iPad-app, een website en regelmatige Facebook- en Twitter-berichten, een ware multimediale performance. Michel Foucault droeg ons op ons leven vorm te geven als kunstwerk. Sydney Vollmer zou wel eens de voorman kunnen zijn van de generatie die die boodschap werkelijk begrepen heeft. Ik ga zijn playlists alsnog terugzoeken op Spotify.

Vanavond in de NRC ramsj rubriek besproken: Deutsche Grammophon – State of the Art. Dit boek beschrijft de gehele geschiedenis van Deutsche Grammophon. Van de oprichting door Emile Berliner in 1898 tot de huidige status van het label als uitgever van grote sterren als Gustavo Dudamel, Hélène Grimaud en vele anderen. Deze uitgave bevat bovendien twee cd’s met in totaal 38 originele Deutsche Grammophon-opnamen. Een schitterende greep uit de artiesten die van 1955 tot nu hun cd’s bij Deutsche Grammophon hebben opgenomen.

Deutsche Grammophon – State of the Art.  Van €59,- voor €20

Al een fikse tijd slik ik tegen dit stukje aan (en het is al bijna Kerstmis!). En dito  draaide ik deze CD: Avenging Angel-Piano Solo van de pianist-componist Graig Taborn.

In de Linda (ergens deze zomer) nota bene  werd over deze CD geschreven ‘eens in zoveel jaren komt er een nieuwe jazzmuzikant die echt een verschil maakt. Zo iemand is de Amerikaanse pianist toetsenist en companist Graig Taborn’. Een paar maanden later -ter gelegenheid van het November Music Meeting- werd diezelfde Taborn in de kolommen van de VPRO-gids de hemel ingeschreven.

Nu is Craig Taborn (1970) niet zo’n nieuwe ster als Linda meent. In de jaren negentig van de vorige eeuw robberde Taborn  immers ruimschoots mee met de zegetocht van de toen nieuwe saxgigant James Carter*.  Druistiger kon toen, dat wat jazz heet, nauwelijks worden opgeschud.

En ook daarna liet Taborn zich ruimluid horen: bij Taborn , die in Detroit opgroeide, valt de appel niet ver van de boom, incluis de technobeat uit die stad van de afgelopen decennia.  Ja juist dus: jazz met laptop op de schoot. Met een van de aardsvaderen van de zgn frie-djesz, Roscoe Mitchell, verkende Taborn de grenzen tussen compo&impro**: waar geluid dus van ruis dus tot volnoot wordt, en omgekeerd.

Met zijn eigen trio***  was hij dito op zoek naar het geheim: waar geluid begint en ophoudt, waar de melodie  kolkt en het ritme slikt. Graig Taborn is namelijk een van die pianisten die –de bloedlijn Cecil Taylor/Monk/Fats Waller indachtig- je nooit doen vergeten dat de piano een hartslag- en werkapparaat is, met 88 trommels voor 2 handen.

Maar tot aan deze CD, die in een adem werd opgenomen,  liet Craig Taborn zich solo nog niet van zich horen. Solo, dus met 2 handen, en 88 drumvellen van ivoor. Geluid zichtbaar maken.

Taborn laat dat horen: hoe geluid door ivoor kan stromen. Ingetogen soms, repetetieve kiezelsteenjes die tot schelfzand worden verregend. Men zou dit –bij eerste luisterpersing- zowaar kamermuziek/minimal music kunnen noemen! Maar daarvoor is deze muziek te weerbarstig.

Want hoe kamertemperatuurderig ook het klankschijnt,  hoezeer Taborn ook de stilte en de studio gebruikt als onderdeel van het geluidzoekverlorenvinden; bij Taborn is het onbedaren nooit ver weg. Zelden klonk het onbedaarlijke zo genuanceerd en geconcentreerd.

Taborn laat dat horen: hoe geluid zich dus laat geboren en gewaren: omnivoor en carnivaal. Vanuit het hart derhalve via de handen naar de oren, reikt zijn muziek uit vele lagen diep.

En na maanden en dito draaien van deze CD wordt het mij, op de vooravond van deze Kerstdagen, zonneklaar. Graig Taborn is niets minder dan een meester: een meester van het ongenuanceerdste beheersbare. Lichtzinnig dus en lichtzinnelijk. Geen wonder dat zelfs ook Linda daarvoor knielt.

Ruud de Quay

*  James Carter - JC on the Set DIW-875 (1993)/Jurassic Classics DIW – 886 (1994)/ Conversing with the Elders Atlantic (1996)
** Roscoe Mitchell/ The Transatlantic Art Ensemble: Composition/Improvisation Nos. 1,2 &3 ECM 1872 (2007)
*** Light made Lighter, Thirsty Ear THE 5711, (oktober 2001), met Chris Lightcap (bas) en Gerald Cleaver (slagwerk)

Collection Photographs (Centre Pompidou) van €65 voor €10

Het Centre Pompidou in Parijs heeft een van de meest indrukwekkende fotocollecties ter wereld. Sinds de jaren '80 zijn meer dan 70.000 afbeeldingen samengebracht. Deze catalogus geeft een overzicht van de collectie en daarmee van de fotografie in de 20ste eeuw als geheel. Ruim 350 foto's van befaamde artiesten, van Dritkol, Abbott, Strand, Evans, Brancusi, Rodtchenko en Abbott, via Alvarez Bravo, Man Ray, Boubat en Klein, tot Mapplethorpe, Sherman, Struth, Gursky en Goldin. Het boek bestaat uit zes chronologische en thematische secties, die elk worden ingeleid door een boeiend essay van een expert. 

Daarnaast hebben we een paar 'oude bekenden' opnieuw binnen:

Miró - Painting and anti-painting 1927-1937 van €45 voor €10

Kandinsky van €150,- voor €49,95

Inge Morath: Iran van €65 voor €20

Over Amazon's pogingen de wereld over te nemen en waarom boekhandel belangrijk zijn!

I FIRST heard of Amazon’s new “promotion” from my bookseller daughter, Emily, in an e-mail with the subject line “Can You Hear Me Screaming in Brooklyn?” According to a link Emily supplied, Amazon was encouraging customers to go into brick-and-mortar bookstores on Saturday, and use its price-check app (which allows shoppers in physical stores to see, by scanning a bar code, if they can get a better price online) to earn a 5 percent credit on Amazon purchases (up to $5 per item, and up to three items)

Lees hier verder...

In 2009 werd het oeuvre boek van fotograaf Rutger ten Broeke gelanceerd. Forty Years was direct al een collectors item. Het 200 pagina’s tellende boek is in een oplage van 1000 gedrukt, verdeeld over 10 edities. Iedere editie kent een unieke cover en een handgedrukte foto. Deze genummerde en gesigneerde barietprint komt overeen met de cover. 

Ten Broeke staat bekend om zijn zwart-wit beelden van vrouwelijk naakt en landschappen. In dit overzicht van zijn werk vinden we echter ook stadsgezichten en enkele portretten. Het ontwerp is van Roy Kahmann en naast een tekst van Ten Broeke bevat het boek bijdragen van Renson van Tilborg, Blanka Wasowicz, April Rapier, Sascha de Boer en Martin Bril. Deze zijn Engelstalig, maar de bijdrage van Bril is in vertaling bijgevoegd: een column die eerder in de Volkskrant verscheen (‘Naakt’) en een niet eerder gepubliceerde ‘Kleine verhandeling over het naakt’. 

Dit alles – het boek met unieke cover, de barietprint en de bijgevoegde tekst van Bril – is voor u voor €150,-.

Bestel Forty Years hier in de webshop