Bokwerd for ever ~ Rink van der Velde

► door: A.IJ. van den Berg

Of hoe een volledig Nederlandstalig boek waarschijnlijk alleen voor mensen met enige kennis van het Fries te genieten zal zijn. Rink van der Velde schreef in jaren zeventig een tweewekelijkse kroniek in de Leeuwarder Courant over het denkbeeldige dorpje Bokwerd. Zogenaamd ging het daarbij om artikelen die rechtstreeks waren overgenomen uit het lokale weekblad het Bokwerder Belang. Steller daarvan was ene Wabbe Wisses Rzn. Deze poogde steevast om zich in deftige volzinnen uit te drukken, met als handicap dat hij daarbij ook nog eens zijn moedertaal Fries steeds letterlijk naar het Nederlands overzette.

Toendertijd waren de kronieken een commentaar op actuele politieke gebeurtenissen en de milde bespotting van duidelijk waarneembare maatschappelijke tendensen; de emancipatie, de intrede van het geitewollensokkengebroed in het onderwijs; het idee dat de verzorgingsstaat de mensen nu te veel verwent. Ik vreesde ook even een typisch jaren-zeventig-boek onder ogen te krijgen. Maar het viel me mee hoeveel van de behandelde thema’s tijdloos zijn. De kolderieke opsomming van de bestuurlijke functies die de lokale winkelman Doeke Vaartjes vervult, en al de beloningen daarvoor, zou zo weer in de krant geplaatst kunnen worden.

Dit boek gaat uiteindelijk misschien wel vooral over het eeuwige gevoel in het dorp achtergesteld te worden ten opzichte van de hoofdplaats — of is het toch het gevoel minderwaardig te zijn dat Friesland heeft tegenover de Randstad?

Voor mij zit de unieke waarde van Bokwerd for ever in de manier waarop een idiomatisch rijk maar soms nogal cliché-matig Fries gebruikt is om voor Nederlands te acteren. Ter illustratie, de eerste drie alinea’s uit de kroniek ‘Privé-club’.

Zoals uit ’n annonce in ons vorige nummer blijken deed, hebben wij hier in Bokwerd thans een z.g. privé club en wel in de boerderij waar voorheen Heine Grupstra op zat, welke in de sanering is gegaan en zoals wij allen weten heeft er eerst een commune in gezeten, maar dat is al redelijk gauw op de non gelopen en toen meer als een jaar leeg gestaan, maar thans is de plaats mooi opgeknapt en wij hadden al eens gedacht: wat zal dat? Want wij hadden bij de streek al enige geruchten gehoord.

En ja hoor, daar kwam twee weken geleden de man, welke wij daar al vaker hadden zien omstruinen, bij ons en wilde graag een advertentie in ons blad. Wij hadden dadelijk wel voor het verstand, dat dit spul luizen had en zeiden, dat wij dit toch eerst wel eens even in ons om wilden gaan laten en in overleg treden met Dorpsbelang, wat hij hem wel indenken kon. Dat wij hebben het eerst even met het dagelijks bestuur over gehad, hetgeen aanvankelijk verdeeld was.

Doeke Vaartjes was van bedenken, dat iedereen het zelf maar weten moet. De boerderij staat ’n aardig eind uit de mensen, dat geen één heeft er last van aldus Doeke Vaartjes. En er is helemaal geen nieuws onder de zon, want vroeger had men ook in de dorpen een huisje van houdaan, waar vrouwen toehielden met een winkeltje onder de schort, maar toen hield men dat stil en nu plaatst men een annonce in de nieuwsbladen. […]

Rink van der Velde, Bokwerd for ever
164 pagina’s
Uitgeverij Friese Pers Boekerij 2004, 1979 oorspronkelijk

[x]opgenomen in het dossier: